Caffeine

Mae caffein (1,3,7-trimethylxanthine) yn symbylydd ysgafn y brif system nerfol, ac yn ddiwretig. Fe'i defnyddir gan amlaf gan bobl mewn trwythau a geir o geirios (hadau) y planhigyn coffi, dail y llwyn te yn ogystal ag o amrywiol fwydydd a diodydd sy'n cynnwys cynhyrchion sy'n deillio o'r gneuen kola (cola). Ceir caffein mewn llawer o feddyginiaethau dros y cownter fel Pro Plus i helpu i leddfu teimladau o flinder a lludded, a gellir ei ganfod hefyd mewn rhai Tabledi colli pwysau.

Mae gwenwyno caffein angheuol yn gymharol brin, ond mae nifer o achosion wedi'u cofnodi, a hynny fel arfer ar ôl llyncu llawer iawn yn ddamweiniol neu'n fwriadol.

Mae caffein yn achosi ychydig o symbyliad, effrogarwch ac yn lleihau teimladau o flinder, ond gall hefyd arwain at anhunedd, tensiwn, crychguriadau'r galon, a gorbryder. Gall cymryd gormod o gaffein achosi pyliau o wres neu oerfel, tymer flin, diffyg archwaeth, gwendid, cryndod, tacycardia, chwydu, twymyn, confylsiynau, arhythmia cardiaidd, coma, a marwolaeth.

Gall effeithiau hirdymor gynnwys aflonyddwch, gorbryder acíwt, dibyniaeth, symptomau diddyfnu os cânt eu stopio'n sydyn, tymer flin, cur pen, gorbryder. Gwaethygu'r system dreulio a phroblemau'r galon. Os ceir llawer ohono, ac yn enwedig dros gyfnodau hir o amser, gall caffein arwain at gyflwr a elwir yn gaffeiniaeth. Mae caffeiniaeth fel arfer yn cyfuno dibyniaeth ar gaffein ag ystod o symptomau corfforol a meddyliol gan gynnwys nerfusrwydd, tymer flin, gorbryder, gwingo cyhyrau, anhunedd, cur pen, crychguriadau'r galon, a gall defnydd helaeth dros amser arwain at wlserau peptig a phroblemau gastroberfeddol eraill gan fod caffein yn cynyddu cynhyrchiad asid stumog. Mae pedwar anhwylder seiciatrig a achosir gan gaffein: meddwdod caffein, anhwylder gorbryder a achosir gan gaffein, anhwylder cysgu a achosir gan gaffein, ac anhwylder sy'n gysylltiedig â chaffein heb ei nodi fel arall (NOS).